شما اینجا هستید

روانکاری (Tribology)

نسخه مناسب چاپSend by email
روانکاری یا تریبولوژی "Tribology" به عنوان علم تسهیل حرکت نسبی سطوح در تماس با یکدیگر تعریف شده است و سابقه آن به زمان پیش از پیدایش چرخ و استفاده ازگردش آن به دور محور به منظور ایجاد حرکتی روان برمی گردد.
به طور کلی در هر جا که سطوح در جوار و در تماس با یکدیگر دارای حرکت نسبی هستند، روانکاری نقش بسیار مهمی در انجام حرکت به نحو صحیح، مداوم واقتصادی ایفا می کند. عدم روانکاری صحیح ماشین آلات علاوه بر آنکه باعث تقلیل راندمان مکانیکی و پایین آمدن بازده زمانی ماشین می شود، منجر به فرسایش بیش ازحد و از کارافتادگی زودرس نیز می گردد.

اهم وظایف روغن های روانساز عبارتند از:
  • روانکاری: تشکیل لایه ای از روغن با ضخامت مناسب بین قطعات متحرک به منظور به حداقل رساندن اصطکاک و سائیدگی قطعات فلزی در حین کار.
  • انتقال حرارت: انتقال حرارت ایجاد شده از سطوح مورد نظر و خنک کردن قطعات متحرک.
  • ضربه گیری: یکی از ویژگی های مهم روغن،کاهش تاثیر ضربات در حین انجام حرکات مکانیکی بر روی قطعات است.بدین معنی که روغن از تاثیر منفی ضربه های قطعات بر یکدیگرجلوگیری می نماید.
  • حفاظت از سطوح: روغن های روانساز باید بتوانند سطوح قطعات فلزی را در مقابل زنگ زدگی و خوردگی شیمیایی محافظت کنند.
  • آب بندی: آب بندی (Sealing) قطعات نیز از ویژگیهای مهم روغن است.برای مثال روغن موتور با تشکیل لایه ای از روغن بین پیستون و سیلندر در موتورهای احتراق داخلی از فراز گازهای متراکم شده،جلوگیری می نماید.
  • انتقال مواد(حمل ذرات): روغن های روانساز در بعضی مواردنقش انتقال نیرو را به عهده دارند (روغن های هیدرولیک).
ویژگیهای روغن روانساز:
  • دارای گرانروی مناسب و ضریب اصطکاک بسیار کم باشند.
  • در مقابل حرارت مقاوم باشند و اکسید نشوند.
  • خاصیت پاک کنندگی مناسب داشته باشند و پس از کار مداوم، تحت تاثیر کار در دماهای بالا و مستمر تشکیل موا د لجنی و رسوبات در لابه لای قطعات ندهند.
  • دارای شاخص گرانروی بالا باشند.
  • با ایجاد لایه نازکی از روغن بر روی سطوح متحرکی که با یکدیگر در تماس هستند، از سائیدگی و فرسودگی آنها جلوگیری نمایند.
  • در حین عملیات ایجاد کف ننمایند.
  • زنگ زدگی و خوردگی بر روی قطعات فلزی ایجاد نکنند.
  • با قطعات لاستیکی و پلاستیکی سازگاری کامل داشته باشند.
روش تولید روغن های روانساز
روغن های روانساز به طورعمده دارای منشاء معدنی هستند و اساس آنها برش روغنی است که از نفت خام تهیه می شود.فرآیند تهیه برش روغنی در پالایشگاه نفت خام  شامل دو مرحله تقطیر در فشار اتمسفریک و تقطیر در خلاء است.

برش روغن (Lube-Cut) به عنوان ماده اولیه واحد روغن سازی وارد پالایشگاه نفت سپاهان می شود و تحت یک رشته عملیات پالایش به "روغن پایه" تبدیل می گردد. روغن پایه تهیه شده به تنهایی ویژگی های لازم برای روانسازی مناسب را ندارد و بسته به نوع وظیفه ای که از آن انتظار می رود باید مواد افزودنی مختلف به آن افزوده شود.